Psilocybine bij veteranen met therapieresistente depressie: ook angst, kwaliteit van leven en PTSS verbeteren

Een nieuwe publicatie in het Journal of Affective Disorders, van een onderzoeksteam rond Carlton Kelly en Trisha Suppes, brengt aanvullende resultaten van een open-label pilotstudie naar psilocybine bij Amerikaanse veteranen met ernstige therapieresistente depressie (TRD).
Eerdere publicaties uit dezelfde trial rapporteerden al een gemiddelde daling van 23 punten op de MADRS-depressieschaal na 3 weken, met responspercentages van 60% in week 3 tot 80% na 6 maanden.
Deze nieuwe analyse kijkt verder dan depressie alleen, en onderzoekt effecten op angst, kwaliteit van leven, functioneren en PTSS-klachten.

Opzet van de studie

Deelnemers kregen een eenmalige dosis van 25 mg psilocybine (COMP360, de gepatenteerde farmaceutische formulering van COMPASS Pathways) toegediend in capsulevorm, in een begeleide klinische setting met psychologische ondersteuning voor, tijdens en na de sessie.
Het primaire meetmoment lag 3 weken na de dosering, met een langetermijnfollow-up tot 12 maanden.
Gemeten werden angst (GAD-7), kwaliteit van leven (Q-LES-Q-SF), functionele beperking (WSAS) en PTSS-klachten (PCL-5), aangevuld met vragenlijsten over de subjectieve ervaring zelf: mystieke ervaring (MEQ), uitdagende ervaring (CEQ-30) en emotionele doorbraak (EBI).
In totaal namen 15 veteranen deel, van wie er 10 de volledige langetermijnfollow-up voltooiden. De groep was overwegend man (87%) met een gemiddelde leeftijd van 43,2 jaar, en 73% had ook zelfgerapporteerde PTSS.

Angst nam sterk en langdurig af

De GAD-7 angstscores lieten een duurzame verbetering zien die aanhield tot 12 maanden na de sessie, met een afname van 59% ten opzichte van baseline in week 3.
Dit is opvallend omdat angstklachten bij therapieresistente depressie vaak hardnekkiger blijken dan de depressieve klachten zelf.

Kwaliteit van leven en functioneren

De kwaliteit-van-leven-score (Q-LES-Q-SF) steeg significant tot en met week 12, met een toename van 24% in week 3.
Functionele beperking (WSAS) verbeterde eveneens sterk, met een afname van 46% in week 3, en dit effect hield aan tot en met maand 6 voordat het weer afzwakte.
Belangrijke kanttekening: nadat werd gecorrigeerd voor de gelijktijdige verbetering in depressiescore, waren deze effecten op kwaliteit van leven en functioneren niet langer statistisch significant. Dit suggereert dat de verbetering in kwaliteit van leven en dagelijks functioneren grotendeels wordt "meegetrokken" door de verbetering van de depressie zelf.

PTSS-klachten en de rol van de ervaring zelf

Bij de PCL-5 (PTSS-klachten) werden op alle meetmomenten ongecorrigeerde afnames waargenomen, wat gezien het hoge percentage veteranen met comorbide PTSS (73%) een belangrijke bevinding is.
Opvallend is dat de verkennende analyses van de acute subjectieve ervaring tijdens de sessie zelf, dus hoe mystiek, moeilijk of emotioneel doorbrekend de trip werd ervaren, niet correleerden met de mate van behandelrespons.
Met andere woorden: hoe "heftig" of "spiritueel" iemand de sessie zelf beleefde, zei in deze studie niets over hoeveel baat diegene er uiteindelijk bij had.

Conclusie

Deze pilotstudie levert voorlopig bewijs dat psilocybine met psychologische ondersteuning kan bijdragen aan verbeteringen in angst, kwaliteit van leven en functioneren bij veteranen met therapieresistente depressie.
De meeste deelnemers ervoeren al vroeg een substantiële afname van klachten, vooral op het gebied van angst, al blijken deze effecten grotendeels samen te hangen met de gelijktijdige verbetering van de depressie.
De effecten op PTSS-symptomen waren bemoedigend, maar de auteurs benadrukken dat deze bevindingen replicatie vereisen in grotere studies.

Toevoeging

Deze studie is met slechts 15 deelnemers en een open-label design (dus zonder placebocontrole en zonder blindering) klein en methodologisch beperkt, wat de auteurs zelf ook expliciet benoemen.
Toch is de bevinding dat de subjectieve intensiteit van de trip niet voorspelde hoeveel baat iemand had, opmerkelijk, omdat dit ingaat tegen een veelgehoorde aanname binnen de psychedelica-gemeenschap dat "hoe dieper de ervaring, hoe groter de heling".
Voor veteranen specifiek is het relevant dat angst en PTSS-klachten vaak minstens zo invaliderend zijn als de depressie zelf, en dat deze studie laat zien dat een goed begeleide psilocybinesessie op al deze vlakken tegelijk verlichting kan bieden, ook al is scheiding van de onderliggende mechanismen (verbetert angst dankzij het middel zelf, of dankzij de algehele stemmingsverbetering) nog niet goed te maken.
De studie werd gefinancierd door COMPASS Pathways, de fabrikant van het gebruikte psilocybinepreparaat, en verschillende auteurs melden financiële banden met het bedrijf.

Bron: Kelly CM, Fradet M, Bostian CM, et al. "Changes in anxiety, quality of life, and functioning following psilocybin-assisted therapy in veterans with treatment-resistant depression." J Affect Disord. 2026 Nov 1;412:122063. doi: 10.1016/j.jad.2026.122063. Clinical trial: NCT04433858.